İngilizce Kalite Sözlüğü

-A-

Accept: Bir ürün veya hizmetin kalitesinin kabul edilebilir olmasıdır.

Acceptable Quality Level (AQL): Kabul edilebilir kalite seviyesi müşteri tarafından kabul edilebilecek durumdaki ürünlerin yüzdesidir.

Acceptance Number: Bir partideki ürünlerin kabul edilen maksimum hatalı ürün sayısı.

Acceptance Sampling: Ürünlerin yığın veya partisinin kabul etmek veya red etmek için muayene örneklemesinin prosedürü.

Accuracy: Doğruluk, tamlık (boyutsal, ölçüsel)

American National Standards Institute ( ANSI ): Amerikan Standartları Enstitüsü

American Society for Quality Control ( ASQC ): Amerikan Kalite Kontrol Derneği

Annuity: Yıllık taksit, yıllık ödenti, yıllık ödenek, yıllık gelir.

Appraisal Cost: Mevcut olan kalite durumunu tayin etmek ve ölçmek için tahmin edilen masraflardır.

Array: Dizi, düzen ( yeni verilerin alçalan veya yükselen biçimde düzenlenmesi)

Assignable Cause: Rastgele olmayan, kolayca tanımlanabilen ve ortadan kaldırılabilen nedenlerdir.

Attribute Data: Sayılabilir, hesaplanabilir kalite verisidir. Genellikle iyi/kötü, geçer/geçmez şeklinde sınıflandırılır.

Attribute Chart: Bir önceki niteliklerin veya karakteristiklerin varlığını yani kaliteyi ölçen grafik.

Audit: Teftiş, denetim

Auditee: Teftiş edilen kuruluş

Auditor: Teftiş eden, denetçi

Availability: Bir ekipman için çalışabilir süre ile çalışılmayan sürenin toplamının çalışabilir süreye oranıdır.

Average: Ortalama. Elde edilen değerlerin toplamının değer sayısına bölümüdür.

-B-

Bar charts: Farklı kategoriler için veri büyüklüğünü sunan çubuk grafiklerdir.

Bell-shaped Distribution: Çan şekilli dağılım, normal dağılımın benzeridir.

Bimodal Distribution: İki modlu (biçimli) dağılım

Binomial Distribution: Olasılık dağılımı, yalnızca iki olay meydana gelebildiğinde olası sonuçları açıklamaktadır.

-C-
 

Capability: Bir prosesin veya makinanın yeterliliğidir.

Capability Index: Bir prosesin veya makinanın yeterliliğinin ölçümü.

Catastrophic Failure: Ani ve tam hata.

C chart: Bir örnekteki hatalı ürünlerin sayısını gösteren kontrol çizelgesidir.

Cell: Sınıf, hücre

Center Line: Bir ölçümün uzun süreli ortalama değerini simgeleyen hat, çizgi.

Central Limit Theorem: Merkez limit teoremi. Bu teorem her bir değerin dağılımının şekline bakmadan bu dağılımdan seçilen bir örnek benzer merkezi eğilime sahiptir ve bir çan şeklinde dağılım gösterir.

Central Tendency: Dağılım grafiğindeki mevkiyi (yerini tayin etme) ölçme.

Class: Dağılım frekansındaki değer sırası.

Classical Probability: Deney sonuçlarının muhtemelen aynı derecede olduğunu farzeden bir olasılık yaklaşımıdır.

Code of Ethics: Bir organizasyonun standardı veya kendi üyelerinin profesyonel davranışlarını yürüten profesyonel grup.

Combination: Düzensiz nesne, yazı, ürün grupları.

Common-cause System: Değişimlerin rastgele, şans eseri meydana geldiği ve zaman süresince sabit kaldığı prosestir.

Company Wide Quality Management (CWQM): Kuruluş için yaygın kalite kontrol.
Ürün veya hizmet kalitesini girişten çıkışa temin eden (sağlayan) program, davranış ve kültür.

Competence: Profesyonel standartlara göre bir teftişi idare etmek ve tamamlamak yeteneğidir.

Compound Interest: Zamana bağlı faiz ve birbirini takip eden zaman periyodu süresindeki kesin miktar.

Conformance Costs: Ürün spesifikasyonlarına veya hizmet gereksinimlerini tatbik etmek için yapılan teşebbüs sonucu maruz kalan masraf (fiyat)lar.

Constant-cause System: Değişimlerin rastgele, şans eseri meydana geldiği ve daima sabit olduğu prosestir.

ConsumerÕs Risk (Beta risk) : Reddedilmesinden daha fazla kabul edilme olasılığı.

Control chart: Bir prosesin istatiksel yönden kontrol içinde olup olmadığını tespite yarayan grafiktir.

Control Limits: Alt grup örnek ortalamasının? 3-Oyı simgeleyen, kontrol çizelgesi üzerindeki çizgilerdir.

Corrective Action: Kaliteyle ilgili problemlerin belirti ve ana (temel) sebeplerin yok edilmesi faaliyeti.

Critical Defect: Bütün ürünün otomatik olarak reddine sebep olan hata.

Cycles: X ve/veya R grafiklerinde, periyodik bir biçimde alçaklık ve yükseklik olarak görülen, arada sırada oluşan rasgele olmayan yapı.

 -D-
 
 

Defect: Bazı ürünlerin kalite karakteristiklerinin spesifikasyonundan sapma.

Defective: Bir üründe uygunsuzluk durumu.

Degradation Failure: Yavaş ve kısmi (umumi olmayan) hata.

Descriptive Statistics: Organize etme, özetleme, sunma ve sayısal evreleri gösterme metodu.

Dispersion: Verinin yayılımı veya dağılımı.

Double Sampling: İkiden daha fazla örnek seçip birinci örneğin sonuçlarına dayanarak kabul veya reddetmektir. Eğer birinci örneğin sonuçları ikna edici ise daha sonra ikinci örnekte bütün takım kabul veya reddedilir.
 

 -E-
 

Engineering Control Board (ECB): Yeni tasarımların veya modifiye edilmiş tasarımların gözden geçirilmesi ve spesifikasyonları onaylayan, bölüm yöneticileri veya vekillerinden oluşan grup.

Experiment: Gözlemleme veya ölçüm vasıtasıyla prosesin yürürlükte olması (varolması).

External Failure Costs: Garanti hizmeti, yetersiz malzeme desteği veya ürün taahhütü (sorumluluğu) sonucu olarak maruz kalan masraflar.

 -F-

Factorial: Faktöriyel, (!). Azalan rakam dizisinin çarpımı. 4!=4x3x2x1=24

Failure Rate: Verilmiş bir zaman arasındaki hata sayısı, ortalama (değer).

Final Inspection: Son ürüne yapılan muayene, genellikle son ürün veya montajda gereken performans testi.

Fraction Defective: Bir muayene veya birbirini takip eden muayenelerdeki hatalı ürünlerin toplam ürün sayısına bölünmesiyle elde edilen oran.

Frequency Distribution: Bir histogramdaki verilerin dağılım sıklığını gösteren bir grafiktir.

Gaussian Distribution: Normal dağılımın benzeri.

Gradual Failure: Her an oluşabilir hata, evvelki zaman içinde önlenmiş olabilir.

Histogram: Veri takımındaki değişikliklerin sınıflandırılması ve bunların dağılımının çubuklar ile gösterimidir. Kalite araçlarından biri olan histogramlar gruplaşmaların iyi anlaşılmasına olanak sağlar.

Hypergeometric Distribution: Kalite analistçisinin yerine koymadan (değiştirmeden) alınan örneklerdeki ürünlerin kabul edilme olasılıklarını bulmaya izin veren olasılık dağılımı.

Incidental Sampling: Olasılık dışı (nonprobability), örnekleme gibi.

Infant Mortality: Bathtub eğrisinin ilk bölümü hata oranı yüksektir ama yavaş azalır."Burn-in, break-in veya debugging phase" de denir.

In-process Inspection: Hammaddeden sonra ara kademelerde yapılan muayenedir.

Inspection: Ürünlerin ölçüm, dış görünüş veya fiziksel testini içeren muayenedir.

Inspection Level: Verilen bir ürün miktarı için karşılaştırmalı örnek boyutunun bir göstergesidir.

Inspection Planning: Muayene gereksinimlerinin tesbiti için bir dizi adımların takibi.

Intended Function: Bir ürünün bir vazifeyi veya operasyonu emir üzerinde (doğrultusunda) yerine getirme kabiliyeti (yeterlilik).

Joint Probability: Birbirlerinden bağımsız, ardı ardına oluşan olayların olasılığı; her birinin olasılığının çarpılmasıyla hesaplanır.

-K-L-M-

Kuntosis: Bir dağılım içindeki pik seviyesi.

Leptokurtic: Yüksek piklenmiş (pikli) dağılım.

Load Auditor: Teftiş takımının lideri; teftişi yönetir ve sonuçlarını müşteriye rapor eder.

Lot Size: Takım, yığın veya yükteki ürün sayısı.

Material Review Board (MRB): Malzemenin kabul, kullanım ve istek kararını veren bölüm yöneticileri veya temsilcilerinden oluşmuş grup.

Mean: Ortalama eğilimin ölçüsü; bir setteki bütün değerlerin toplanıp sayılarına bölünmesiyle hesaplanır. Aynı zamanda "ortalama" da denir.

Maintabilitiy: Bir ürünün hizmetinin veya bakımının kolaylığı.

Meantime Between Failures (MTBF): Tamir edilebilir ve bakımı yapılabilir ürünlerin hataları arasındaki ortalama zaman.

Meantime to Failure: Tamiri veya bakımı yapılamayan ürünlerin hata zamanlarının ortalaması.

Meausure of Central Tendency: Ölçülmüş veya gözlemlenmiş verilerin bir merkezi, değer etrafında biraraya toplanması eğilimi.

Median: Medyan; merkezi eğilimin ölçülmesi, değerlerin bir dizi (düzen)de düzenlendiklerinde ortada bulunan değer.

Mesokurtic: Orta piklenmiş (pikli) dağılım.

Multiple Sampling: Bütün popülasyon için kabul veya red kararı alınana kadar
populasyondan örnek alma.

Multiple Population: X ve/veya R şema (grafik) larında görülen evrenin iki veya daha fazla populasyonu.

Mutually Exclusive: Aynı zamanda yalnızca tek bir olayın meydana gelebilmesi.

 
-N-O-

Net Present Value (NPV): Eşitlik (karşılama) ölçümü, para akışının günümüze getirmiş olduğu değer.

Nonconformance Costs: Ürün spesifikasyonlarını veya hizmet gereksinimlerini tatbik edilmemesine maruz kalan (olan) maliyetler (fiyatlar).

Nonprobability Sample: Muayenecinin subjektif adaletine güvenilerek bir örnekten seçilen ürünler; örnek istatistikî değildir.

Normal Distribution: İş, kalite ve çevreden gözlemlenen çok büyük sayıdaki verilerin çan şeklinde dağılması eğilimi.

Np chart: Bir örnek (numune)teki toplam hatalı kısım (bölüm)ların sayısını ifade eden bir prosesi değerlendirmek için net şema (grafik).

Operating Characteristic (OC) Curve: Bir takımın farklı %Õ deki hataları için kabul edilme olasılığını gösteren grafik.

Out of Control: Teşhis edilebilir faktörlerin bir grafikte (şema) sebep oldukları saptırma durumu.

 
-P-

Parameters: Bir popülasyonun karakteristiğini tarif eden ölçümler.

Parallel Components: Yan yana yerleşmiş bileşenler.

Partial Failure: Çok yönlü ancak tam bir hataya sebep olmayan hata (kusur).

Pareto Diagram: Çizgi ve çubuk grafiklerinin birleşimi.

Payback: Karşılamanın ölçümü; yıllık ortalama parça akışı vasıtasıyla toplam faize yatırılmış parçanın bölünmesi.

People Audit: Bir operasyonu yerine getiren (icra eden) kişinin etkisinin değerlendirilmesi.

Platy kurtic: Düz piklenmiş dağılım.

Precision: Farklı ölçümlerden hep aynı değeri elde etme yeteneği.

Present Value: Paranın şu anki değeri.

Present Value Factor: Ana ve faizi birleştirilirse gelecekten günümüzdeki değere getiren faktör.

Prevention: Muayenenin(denetleme) zıttı; hataların, kusurların veya uyumsuzlukların önlenmesi.

Prevention Costs: Oluşan hataları, kusurları veya uygunsuzluğu önlemek için yapılan masraf.

Preventive Maintenance: Makina veya ürünün bakımı yapılarak hatanın olgunlaşmadan engellenmesi (önlenmesi).

Probability: Kalite analistçisinin bir populasyondan bir örnek seçmesi ve örnek (numune) hakkında sonuçlara varması, populasyonun karakteristiğini bilmeye yarayan istatistik alanıdır.

Probability Distribution: Olayların belirli şartlar altında nasıl değişeceğinin beklentisinin ve bu şartlara bağlı sonuçların çıkarılmasını gösteren teorik dağılım.

Probability Sample: Bir populasyondaki bütün ürünleri temsil eden örnek (numune).

Process Audit: Pazarlama, satın alma veya hesaplama (muhasebe) gibi organizasyonun fonksiyonel alanının değerlendirilmesi.

Process Capability: Prosesin uygun biçimde spesifikasyonlara uyup uymadığının tespit çalışması.

Product Audit: Somut bir ürün veya soyut hizmetin değerlendirilmesi.

Product Brief: Müşteri gereksinimlerini organizasyona ilişkilendiren, performans karakteristikleri, estetikleri, hizmet edilebilirliği, paketlenmesi, fiyat ve gereksinimlerin düzenini içeren döküman.

Product Life Cycle: Bir ürünün satış yapısı (paterni); giriş, gelişme, olgunlaşma ve gerileme diye adlandırılan dört kısımdan oluşmaktadır.

ProducerÕs Risk ? Alpha Risk: Kabul edilebilir bir takımın reddedilme olasılığı.

Program Audit: Şirket boyutunda kalite yönetimi programının değerlendirilmesi.

Prime Interest: Hükümetin bankalara ödünç vermiş olduğu paranın faiz oranı.

 
-Q-

Quality: Spesifikasyonlara uyma, kullanım için uygunluk veya müşteri istek, ihtiyaç ve beklentilerinin rekabet edebilir bir fiyatla yerine getirilmesi.

Quality Assurance (QA): Kalitenin organizasyon içinde yürütülmesini temin eden proses.

Quality Control (QC): Müşteri gereksinimlerine uyumu belirtmek (göstermek) yerine kalite netliğinin, test, doğrulama ve kontrolü doğrultusunda kalitenin kontrolü.

Quality Cost: Uygunluk ve uygunsuzluk maliyetlerinden oluşmuş maliyet sistemi.

Quality Loop: Bir ürün veya hizmetin kalitesinin etkileyen gereksinimlerin belirlenmesi ve bunların yerine getirilip getirilmediğinin değerlendirilmesine kadar olan aşamaların tümüdür.

Quality Planning: İstatiksel proses kontrolün yerine getirilmesindeki sıralı adımlar.

 
-R-

Random Sampling: Örnek ürünlerin seçilme prosesi yani her ürünün bir örnek numuneden eşit şansta seçilebilmesi.

Reduced Inspection: Normal muayenede kullanılmasında ziyade daha küçük örnek kayıtlarında izin veren örnekleme planının elemanı.

Relative Frequency: Gelecekteki bir olayın olasılığının geçmişte kaç kere oluştuğunun sayısının toplam gözlem sayısına bölünmesiyle oluşan olasılık durumuna yaklaşımdır.

Relative Frequency Distribution: Gözlemlerin sayısının yerine her sınıf kategorisinin relatif frekansını gösteren dağılım.

Reliability: Uzun süreli kalite; uzunca bir süre bir ürünün arzu edilen operasyon şartlarında hatasız bir şekilde belirtilen fonksiyonu gerçekleştirebilme olasılığıdır.

Repairability: Kolayca tamir edilebilir bir ürün.

Repeatibility: Tekrarlanan testlerden sonra hep aynı değeri gözlemleyebilme kabiliyeti.

Resolution: Bir ölçüm aletinin hassasiyeti.

Reworked: Kaynağa (evvelki kademelere) ve tamire geri dönen uygunsuz ürünler.

Root Cause: Yok edilebilecek bir problemin başlıca sebebi.

Run: X ve/veya R şema (grafik)larındaki kontrol limitlerinin içinde veya dışında oluşan yapı veya eğilim.

 
-S-

Safety Margin: Ürüne spesifiye edilmiş llimitlerin ötesinde veya arzu edilmemiş şartların altında çalışıldığı takdirde güvenlik ölçümü.

Sample: Örnekleme amacıyla bir yığından çekilen bir veya daha fazla birimdir.

Sample Space: Bir deneyin bütün sonuçlarının takımı (seti).

Sample Size: Bir örnekteki kısımların sayısı.

Sampling: Bir populasyondan ürün seçme için istatistiksel metod.

Sampling Plan: Muayene için bir yükten alınan ürünlerin sayısının, verilen takım
genişliğinin, kabul edilebilir riskin ve muayene seviyesinin tesbiti.

Senior Auditor: Teftiş bilgisinin toplanması, muayenesi ve takdir edilmesini organize etmek için teftişinin sorumluluğu.

Series Components: Ardarda yerleşen bileşenler.

Sigma: ( ) verinin dağılımının ölçülen kısmı.

Single Sampling: Bir tek örneğin muayenesine dayanan bir kabul/red kararının alınması.

Skewness: Simetrik dağılım eğiliminden bozulma miktarının ölçümü.

Specification: Malzeme, ürün, sistem veya hizmet tarafından bir takım gereksinimlerin tamamen yerine getirilmesi durumunu belirten standart tipi.

Spesification Limits: Tolerans limitlerinin benzeri.

Standart : Profesyonel organizasyon, endüstriyel ticaret cemiyeti, bürokrasi veya düzenleyici otorite tarafından onaylanan bir spesifikasyon, test metodu, tanımlama veya denetlemedir.

Statistical Process Control: Proses değişiminin görüntülendiği ve eğer mümkünse düzeltilerek önlendiği istatistiksel metottur.

Statistical Sampling: Bir yük, yığın veya takımdan seçilen bir küçük temsilcinin örneklenmesi.

Statistically Independent: Gelecek olaylardan bağımsız olay.

Stratified Sampling: Bir takım veya yükü kat veya tabakalara bölmek örnekleme tekniği.

Subgroup Sample: Bir makina veya prosesi analiz etmek için bir veya daha fazla ölçüm kullanılması.

Subjective Probability: Analizcinin perspektifine güvenen olasılık yaklaşımı; olasılık.

Sudden Change: X ve/veya R şemalarında gösterilmiş olan seviyedeki zıplamadır.

Symptom: Bazı hata veya kusurların etkisi.

Symmetrical Distribution: Çan eğrisi örneği.

Systematic Sampling: Bir populasyondan mantıklı bir metoda dayanarak ürünlerin alınması (seçilmesi).

Systems Approach: Kalite problemlerini çözmek için sistematik prosedür.

Survey: Bir teftişten daha küçük kapsamlı bir şekilde problemin araştırılması.

 -T-
 

Taguchi, Dr.Genichi: Kalite yönetimi konusunda Japon otoritesi; şirketin kaybına neden olan kalite kötüleşmesini tanımlar.

Test: Malzemelerin, ürünlerin, sistemlerin veya hizmetlerin performanslarını, kompozisyonlarını, özelliklerini tesbit eden muayene.

Tightened Inspection: Normal muayenenin kullanımından daha geniş örnek boyutu için müsade eden örnekleme planının elemanı.

Tolerance Limits: Bir tek ürün için kabul edilebilir boyutsal sınırlar; tolerans limitlerinin içindeki boyutlar kabul edilebilir; spesifikasyon limitleri.

Trend chart: Bir sürecin durumunu ve altgrup ortalamalarının eğilimden sapmasını gösteren kontrol çizelgeleridir.

Trial Control Limits: Teşhis edilebilir herhangi bir değişimi tesbit etmek için hesaplanan kontrol limitleri.

 
-U-

U chart: Bir örnekteki ürün başına düşen hata sayısını gösteren net grafik (şema).

Unconditional Probability: Bir olayın oluşumunun basit olasılığı; gözlemlerin sayısının test (numune) sayısına bölünmesiyle hesaplanır.

Upper Control Limit: Eğrinin merkez çizgisinin üstündeki noktalar için kontrol limiti.

Useful Life: Bathtub eğrisinin orta kısmı; bir düz, sabit hata oranı tarafından karakterize edilir.

 
-V-

Variable Control Chart: X ve RÕden oluşmuş merkezi eğilimi ve bir prosesteki verilerin dağılımını ölçen iki grafiktir.

Variable Data: Artarak değişebilen veri.

Variation: Dağılım veya yayılım.

Variance: Ortalama değer ve populasyon içindeki her değer arasındaki mesafenin ortalama karesidir.

Venn Diagram: Basit olasılık kavramlarını canlandırmak için kullanılan, ayıran veya birbirine bağlayan daireler (halkalar).
 

-W-X-Y-Z-

Wearout: Bathtub eğrisinin son kısmı; yaşlarından dolayı hatalı olan (bozulan) ürünlerin hata oranı.

Weighted Mean: Önemleri doğrultusundaki gerçek değerlerin ölçümünün matematiksel hesaplaması.

X Chart: Bir prosesten alınan örneklerin ortalamalrı arasındaki farkı değerlendiren kontrol grafiği; ortalama grafik.

Z Values: Çan eğrisinin altındaki alanı tahmin etmek için kullanılan değerler.